● PM2.5 คือฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน มีขนาดเล็กจนสามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนลึกได้

● แหล่งกำเนิด PM2.5 มีทั้งจากภายนอก เช่น การจราจร การเผา และโรงงาน รวมถึงกิจกรรมภายในบ้าน เช่น ควันบุหรี่ การจุดธูป และการทำอาหาร

● ประเทศไทยกำหนดมาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงไว้ไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เพื่อยกระดับความเข้มงวดในการควบคุมมลพิษทางอากาศ และป้องกันปัญหาสุขภาพ

● วิธีลดฝุ่น PM2.5 ในบ้าน ควรทำหลายวิธีร่วมกัน เช่น ปิดช่องทางฝุ่น ลดกิจกรรมที่สร้างฝุ่น ทำความสะอาดด้วยวิธีที่ไม่ทำให้ฝุ่นฟุ้ง และใช้เครื่องฟอกอากาศ

หลายคนคงเคยเห็นข่าวฝุ่น PM2.5 ปกคลุมท้องฟ้าในกรุงเทพฯ สมุทรสาคร หรือเชียงใหม่กันอยู่บ่อย ๆ แต่จริง ๆ แล้วฝุ่นเหล่านี้ไม่ได้เกิดแค่จากจังหวัดเหล่านี้โดยตรง แต่เกิดขึ้นได้จากหลายแหล่ง ทั้งควันจากยานพาหนะ การเผาในที่โล่งและไฟป่า โรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงกิจกรรมก่อสร้าง หรือแม้แต่สภาพอากาศที่นิ่งหรือลมสงบก็มีส่วนทำให้ฝุ่นกระจายตัวได้น้อยและสะสมในพื้นที่มากขึ้น ส่งผลให้ความเข้มข้นของ PM2.5 ในอากาศสูงขึ้น

ฝุ่น PM2.5 ส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้หลายด้าน เพราะเป็นฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน หรือเล็กกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของเส้นผมมนุษย์หลายเท่า เมื่อสูดเข้าไปจึงสามารถผ่านจมูกและลำคอ ลงลึกถึงปอด และอนุภาคบางส่วนอาจเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่าย การแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 และลดการสัมผัสฝุ่นในชีวิตประจำวันจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม

หากอยากรู้ว่าฝุ่นรอบตัวเรามาจากไหน และมีแหล่งกำเนิดอะไรบ้าง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ฝุ่นเกิดจากอะไร

ประเทศไทยกำหนดค่ามาตรฐานฝุ่น PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงไว้ไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และค่าเฉลี่ยรายปีไม่เกิน 15 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร หากช่วงไหนค่า PM2.5 ในบ้านหรือพื้นที่รอบบ้านสูงขึ้น ควรหาวิธีลดฝุ่น PM2.5 ในบ้านง่าย ๆ ด้วยการปิดประตูหน้าต่าง ทำความสะอาดไม่ให้ฝุ่นสะสม และเปิดเครื่องฟอกอากาศเพื่อให้อากาศในบ้านสดชื่นขึ้น

แต่หลายคนอาจยังไม่รู้ว่า “ค่า PM2.5” กับ “Air Quality Index (AQI)” ไม่ใช่ค่าเดียวกัน โดย PM2.5 คือค่าความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดเล็ก ส่วน AQI คือดัชนีที่ใช้บอกภาพรวมคุณภาพอากาศ ซึ่งคำนวณจากมลพิษหลายชนิด รวมถึง PM2.5 ด้วย ดังนั้นก่อนออกจากบ้านควรเช็กทั้ง 2 ค่า และหากวันไหนค่าฝุ่นสูง ควรใช้วิธีป้องกัน PM2.5 เช่น ลดกิจกรรมกลางแจ้ง หรือสวมหน้ากาก เป็นต้น

อันตรายจากฝุ่น PM2.5 สามารถส่งผลต่อสุขภาพได้เมื่อสัมผัสต่อเนื่องเป็นเวลานาน ดังนี้

  ● ผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจ : อาจทำให้เกิดอาการไอ ระคายเคือง หรือหายใจลำบาก รวมถึงกระตุ้นอาการในผู้ที่เป็นโรคหอบหืดหรือโรคระบบทางเดินหายใจ

  ● ผลกระทบต่อหัวใจและหลอดเลือด : การสัมผัส PM2.5 ในระยะยาวมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงโรคหลอดเลือดสมอง จึงควรลดการสัมผัสโดยเฉพาะในวันที่ค่าฝุ่นสูง

● ผลกระทบต่อดวงตาและผิวหนัง : ในช่วงที่มลพิษสูง อาจพบอาการแสบตา ระคายเคือง รวมถึงอาการทางผิวหนังในบางคน โดยเฉพาะผู้ที่มีผิวบอบบาง หรือไวต่อมลภาวะ

วิธีลดฝุ่น PM2.5 ในบ้านและป้องกันฝุ่น PM2.5 ควรทำทั้งนอกบ้านและในบ้านควบคู่กัน โดยสามารถเริ่มได้จาก 7 วิธี ดังนี้

1. เช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน : ติดตามค่า PM2.5 และข่าวฝุ่น PM2.5 จากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ หากค่าฝุ่นสูง ควรลดเวลาทำกิจกรรมกลางแจ้ง
2. สวมหน้ากากที่กรอง PM2.5 ได้ : หากต้องออกไปในพื้นที่ที่มีฝุ่นสูง ควรเลือกหน้ากากกรองฝุ่น เช่น N95 และสวมให้กระชับกับใบหน้า เพื่อป้องกัน PM2.5 เข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ
3. ปิดประตูและหน้าต่างเมื่อค่าฝุ่นสูง : ปิดช่องทางที่อากาศภายนอกไหลเข้ามา รวมถึงตรวจสอบช่องว่างตามวงกบ เพื่อลดฝุ่นในอากาศที่เล็ดลอดเข้ามา
4. ทำความสะอาดแบบไม่ให้ฝุ่นฟุ้ง : ใช้ผ้าชุบน้ำหมาด ๆ หรือผ้าไมโครไฟเบอร์เช็ดพื้น โต๊ะ และเฟอร์นิเจอร์แทนการปัดฝุ่นแบบแห้ง พร้อมทำความสะอาดผ้าม่าน พรม รวมถึงเครื่องนอนเป็นประจำ
5. ใช้เครื่องฟอกอากาศให้เหมาะกับขนาดห้อง : เครื่องกรองฝุ่น PM2.5 ช่วยลดฝุ่นภายในบ้านได้ แต่ควรเลือกให้เหมาะกับพื้นที่ใช้งาน โดยอาจดูค่า CADR ประกอบ และควรเปลี่ยนไส้กรองเครื่องฟอกอากาศอย่างสม่ำเสมอ
6. ลดแหล่งกำเนิดฝุ่นและควันในบ้าน : หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ จุดธูป เผากระดาษ หรือกิจกรรมที่สร้างควันในพื้นที่ปิด
7. ดูแลรถและลดกิจกรรมที่สร้างมลพิษ : หมั่นตรวจสภาพเครื่องยนต์ ลดควันดำ หลีกเลี่ยงการเผาขยะ และเลือกใช้ขนส่งสาธารณะ ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวทางแก้ไข PM2.5 ที่ช่วยลดมลพิษจากต้นทางได้

ก่อนเลือกเครื่องฟอกอากาศ ลองทำความเข้าใจว่า CADR คืออะไร และควรเลือกค่าเท่าไหร่ให้เหมาะกับขนาดห้อง